PDF Export
Fotografija_Izvor_Dr_Vesna_Mai.jpg

Zaštititi morsko područje

Crna Gora je jedina mediteranska zemlja pored Bosne i Hercegovine koja nema uspostavljeno zaštićeno područje u moru. Saglasno zahtjevima navedenim u globalnim Achi ciljevima Konvencije o biološkoj raznovrsnosti, 10% obalnih i morskih područja, posebno onih od naročite važnosti za biodiverzitet i funkcionisanje ekosistema, treba da bude očuvano kroz uspostavljanje zaštićenih područja u moru. Ovaj procenat znači da oko 130km2 površine treba da bude proglašeno za zaštićeno morsko područje u Crnoj Gori do 2021. Na nacionalnom nivou ovaj cilj je prvobitno postavljen u Nacionalnoj strategiji održivog razvoja a zatim i u Nacionalnoj strategiji biodiverziteta sa Akcionim planom.

 

Jedno od prvih potencijalnih zaštićenih područja u moru je ostrvo Katič sa okolinom. Katič je prepoznat i kao EMERALD područje – područje od posebnog interesa za zaštitu na evropskom nivou. Međutim  brojni su pritisci na priobalne i morske resurse kako u zoni budućeg zaštićenog područja u moru – Katič tako i duž cijele crnogorske obale poput: nasipanja obale i plaža, direktno ulivanje otpadnih vode, morski otpad, krivolov, izlov zaštićenih vrsta školjki prstaca. Sve navedeno dovodi do uništavanja morskih staništa, gubitkom vrsta a što u konačnom znači i degradaciju ekosistema.

 

Da su morski resursi ograničeni i da je neophodno odgovorno upravljanje govore u prilog podaci ribara iz Petrovca da u našem moru nema vrsta poput: jastoga, palamide, kernje, skakavice. Pored navedenog, prema podacima ronilaca u podmorju imamo olimpijske krugove koji su posledica upotrebe dinamita i razaranja morskog dna.

 

Jedan od mehanizama za očuvanje i obnovu ribljeg fonda i zaštitu morskih ekosistema je uspostavljanje morskih zaštićenih područja i zona bez ribolova. Unutar tih zona ribolov nije dozvoljen te organizmi mogu nesmetano rasti i razmnožavati se. Studije pokazuju da organizmi unutar tih područja žive duže, rastu veće i proizvode nekoliko desetina puta više mlađi nego organizmi u okolnim nezaštićenim područjima. U tom trenutku zone bez ribolova postaju „izvoznici“ mladih i odraslih jedinki ali i riblje mlađi.

 

Upravljanje prirodnim resursima  ne smije biti podređeno kratkoročnim ekonomskim ciljevima već treba biti bazirano na naučnoj osnovi koja osigurava održivo korišćenje resursa. Mišljenja smo da je neophodno što prije uspostaviti okvir za proglašenje prvog zaštićenog područja u moru – Katič kako bi se spriječila dalja devastacija kao i obezbijediti kontinuiranu saradnju između lokalnih zajednica prvenstveno ribara budućeg upravljača i nadležnih institucija.

 

Fotografija: dr. Vesna Mačić