restoran podgoricatravel agency budvamontenegro car hiredostava hrane podgoricaulcinj privatni smestaj
PDF Export
Pajasen.jpg

Kiselo drvo – Ailanthus altissima

Biološke karakteristike


Kiselo drvo (Ailanthus altissima, pajasen) vodi porijeklo iz Kine, tačnije iz provincije Ćili. U Evropu ovu vrstu je donio francuski jezuita Pierre Nicholas le Cheron d'Incarville 1751. godine na povratku iz Nankinga. Prvi primjerci biljke odgajeni su u botaničkoj bašti u Čelsiju (London), odakle su poslati širom Evrope gde je ovo drvo prvobitno sađeno kao ukrasno, a potom i za poboljšanje kvaliteta zemljišta i podizanje plantažnih šuma.

 

Kiselo drvo je srednje visine i pravilne, rijetke, kišobranaste krošnje. Može se prepoznati po jarko crvenim listovima u jesen i metličastim cvastima sitnih, žućkastih cvjetova. Biljka je dvodoma, što znači da se razlikuju muške i ženske jedinke. Muški cvjetovi su upadljiviji nego ženski, a karakteriše ih i neprijatan miris. Razmnožava se na vise načina. Jedno dobro razvijeno stablo godišnje proizvede više od 300.000 sjemenki koje izrazito lako klijaju. Oprašivanje se može vršiti putem insekata ili vjetrom. Širi se i izdancima iz korijenovog sistema koji se pojavljuju i na 20 metara udaljenosti od matičnog stabla.

 

Veoma brzo raste i nemilice se širi što ugrožava opstanak autohtonih biljnih vrsta, tačnije, potiskuje ih iz prirodnog staništa. Osim toga, toksini iz listova i izlučevina korijena (ailantin) otežavaju rast većem broju drugih biljnih vrsta. Mijenja izgled krajolika, a zbog rijetkog rasporeda grana onemogućava gniježđenje ptica.

 

Uslovi u kojima kiselo drvo raste u svojoj postojbini su lošiji (suroviji) nego kod nas pa se ova vrsta masovno javlja na svakom iole boljem staništu. Kiselo drvo je među najtolerantnijim biljkama na zagađenje vazduha. Interesantno je da u svojim listovima apsorbuje čak I sumpor-dioksid. Prilagodljivost i izdržljivost ove vrste se ogleda i u sposobnosti da izdrži cementne prašine i isparenja katrana kamenog uglja, veoma niske nivoe fosfora i visok nivo saliniteta. Raste na različitim tipovima tla, a ne trpi samo duboku sjenku i previše vode.

 

Zbog svih osobina koje joj omogućavaju da naseli krajnje nepovoljne terene, sa slabo razvijenim zemljištem, na mjestima gde druge biljne vrste ne mogu opstati, danas je ova vrsta široko zastupljena u urbanim sredinama. Izuzetno je agresivna i invazivna vrsta, te je stoga neophodno preduzeti mjere kako bi se ovaj problem riješio.

 

Problem invazivne vrste Ailanthus altissima u Crnoj Gori


Brojnost pajasena i površina koju zauzima u Crnoj Gori je iz godine u godinu sve veća. Alarmantno stanje je u Podgorici, gde se pajasen može sresti gotovo na svakom ćošku. Osim u pukotinama zapuštenih kuća, betonskih ploča i u asfaltu, često formira šumarke gdje god ima više slobodnog prostora.

 

Osnovni problem sa introdukovanim vrstama (vrstama koje su unešene u prirodni ili modifikovani ekosistem) je to što vrlo lako mogu postati invazivne. Ukoliko su postojeći uslovi nove sredine bolji od onih u kojima je vrsta prirodno živjela, može ugroziti autohtoni biološki diverzitet.

 

Upravo to se desilo sa dolaskom Kiselog drveta iz Azije u Evropu, tako da je danas ova vrsta poznata kao korov gradskih sredina i spada u najinvazivnije biljne vrste svijeta.

 

Činjenica je da 1751.godine nije bilo moguće pretpostaviti sve adaptivne osobine pajasena koje su mu omogućile da se u velikoj meri proširi, ali se uprkos lošim iskustvima sa introdukovanim, invazivnim vrstama, i dan danas se uvoze razne vrste biljaka a da pritom ne postoji sistem koji to kontroliše. Najveći broj invazivnih biljnih vrsta dospije u gradske sredine putem rasadnika i vrtnih centara a upravo su egzotičnost i rijetkost tih vrsta interesantne ljudima koje ih sade ili kupuju. Zbog toga je neophodno je prikladiti zakonodavni okvir kako bi se odredile obaveze uklanjanja, sprečavanje novih unosa (liste invazivnih vrsta), kontrole... Osim toga, potrebno je uvesti mere kontole širenja i mere uklanjanja već unešenih invazivnih vrsta.

 

Metode kontrole i iskorjenjivanja pajasena

 

Postoji više metoda (biološke, mehaničke, hemijske) kojima se može ukloniti pajasen ali su nažalost one slabe efikasnosti i potrebno ih je primjenjivati u različitim kombinacijama kako bi se došlo do vidljivih rezultata. Biološke metode još uvijek nisu dovoljno istražene i ne primjenjuju se u velikoj mjeri. Do sad se pokazala kao najefikasnija hemijska metoda, koja podrazumjeva upotrebu više vrsta herbicida. Herbicidi se mogu nanositi direktno na listove, na koru stabla, na presjek stabla (nakon sječe) ili prskanjem cijele biljke. Na taj način se veoma lako uništi nadzemni deo biljke ali je potrebno uništiti i korenov sistem jer bez toga, nema trajnih rezultata (razmnožava se vegetativno, izdancima iz korijena). Mlade sadnice se mogu iskopati ili izvući ručno, u periodu kada je zemlja vlažna. Mora se voditi računa o tome da se odstrani cijeli korijenov sistem jer je u suprotnom, gotovo sigurno da će ponovo iznići. Još jedan od načina tretiranja je sječa, koja je mahom kontra-produktivna jer pajasen u tom slučaju produkuje veći broj izdanaka. Ukoliko se sječa uporno ponavlja duži vremenski period, naročito na mjestima gde postoji mogućnost da biljka bude u sjenci veći dio dana, može imati efekta.

 

Kako bi se u što kraćem vremenskom periodu iskorijenila ova invazivna vrsta, nepohodno je da se građani uključe i to na način što će samostalno uklanjati pajasen iz svoje okoline, nekom od predloženih metoda. Uklanjanjem pajasena, već opisanim metodama sječe i izvlačenja mladih jedinki sa korijenom, građani bi mogli doprinijeti suzbijanju daljeg širenja ove invazivne vrste.

 

Više informacija na: ksenija.medenica@greenhome.co.me