I pored brojnih inicijativa za smanjenje upotrebe plastičnih kesa, njihova upotreba i popularnost su i dalje široko rasprostranjene. Ključni razlozi za ogromnu potrošnju plastičnih kesa su njihova cijena i praktičnost.

Proizvodnja plastičnih kesa je ekonomski isplativ proces, a kese su lagane i otporne. Od male količine materijala dobija se jaka i vodootporna ambalaža pogodna za nošenje. Iako su naizgled idealno rješenje, njihov negativan uticaj na životnu sredinu ne počinje u fazi kada kesa postane otpad, već problemi počinju značajno ranije.

Plastična kesa je proizvod prerade nafte ili prirodnog gasa. Osnovna sirovina za njenu izradu je polietilen, vrsta plastike koja nastaje hemijskom preradom etilena, gasa koji se dobija iz fosilnih goriva. Drugim riječima, svaka plastična kesa ima svoje porijeklo u eksploataciji nafte i gasa.

U osnovi, tehnološki proces uključuje zagrijavanje nafte radi njenog razdvajanja na manje hemijske komponente. Iz tih komponenti izdvajaju se mali molekuli, poput etilena, koji se zatim u industrijskim postrojenjima hemijskim reakcijama povezuju u dugačke lance. Ti lanci čine polietilen – materijal od kojeg se proizvodi većina kesa koje svakodnevno koristimo. U trgovinama se najčešće koriste kese od polietilena visoke gustine (HDPE), jer je takav materijal čvršći i otporniji na kidanje.

Ipak, plastika nije jedini sastojak kese. Tokom proizvodnje dodaju se različite hemikalije kako bi kesa dobila željenu boju, elastičnost i otpornost. Među njima su pigmenti (boje), antioksidanti koji usporavaju razgradnju plastike, UV stabilizatori koji je štite od sunčeve svjetlosti kao i sredstva koja omogućavaju lakše odvajanje i obradu materijala.

Važno je naglasiti da sirovine od kojih se prave kese, nafta i prirodni gas, spadaju u neobnovljive resurse. Njihova eksploatacija nosi značajne ekološke rizike: zagađenje zemljišta i voda tokom bušenja, emisije metana i ugljen-dioksida, kao i mogućnost izlivanja nafte sa dugoročnim posljedicama po ekosisteme. Sam proces prerade i proizvodnje plastike takođe podrazumijeva upotrebu hemikalija i visoke temperature, što dodatno doprinosi emisiji gasova sa efektom staklene bašte.

Iako je plastična kesa lagana i naizgled bezopasna, put njenog nastajanja (od ležišta nafte do prodavnice) uključuje intenzivnu industrijsku preradu i korišćenje resursa koji imaju značajan uticaj na životnu sredinu. Upravo u fazi proizvodnje počinje njen negativan ekološki otisak, mnogo prije nego što započne njena upotreba.

Tekst je nastao kao dio edukativne kampanje u okviru projekta “Istina o plastičnim kesama” koji realizuje NVO Green Home, a koji je podržan od strane Fonda za zaštitu životne sredine – Eko fond.